ADVIES
UITVOERINGSAGENDA SOCIAAL DOMEIN 2026-2027
HERVORMINGSAGENDA JEUGD HOOGEVEEN
REGIOVISIE GESPECIALISEERDE JEUGDHULP DRENTHE 2026-2030
ADVIESRAAD SOCIAAL DOMEIN HOOGEVEEN
DE DATO 6 oktober 2025
Adviesaanvraag
Op 26 augustus 2025 heeft het college van burgemeester en wethouders van de Gemeente Hoogeveen de Adviesraad Sociaal Domein formeel om advies gevraagd over de Hervormingsagenda Jeugd Hoogeveen en de Regiovisie Gespecialiseerde Jeugdhulp Drenthe 2026-2030. Op 2 september 2025 werd om advies over de Uitvoeringsagenda Sociaal Domein 2026-2027 gevraagd.
Bij deze adviesaanvragen zijn de volgende stukken meegestuurd:
-Hervormingsagenda Jeugd Hoogeveen
-Regiovisie Gespecialiseerde Jeugdhulp Drenthe 2026-2030
-Uitvoeringsagenda Sociaal Domein 2026-2027
Bij de beantwoording van de adviesaanvragen is gebruik gemaakt van de volgende documenten/bronnen:
– Herontwerp Sociaal Domein-Samen verder bouwen op een evenwichtig fundament -februari 2022;
– Nota Jeugd (uitgevoerd binnen het programma Jong Hoogeveen);
– Gezondheidsbeleid “En ze leefden nog lang en gezond” en het GALA Programmaplan;
– Landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028;
– Jeugdbescherming Noord.nl;
– Inspectie Justitie en Veiligheid “Verscherpt Toezicht voor Jeugdbescherming Noord in Groningen;
– NOS.nl “Tientallen meldingen over Jeugdbescherming Noord: Ik heb geen vertrouwen meer”;
– Managementcolumn: ”Mensen denken dat een SWOT-analyse strategisch inzicht verschaft-Vergeet
dat naïeve optimisme” Marc Buelens (16-02-2025);
– De SWOT-analyse 2.0 Jan Hoogstra (18-11-2022);
– Presentatie Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd, 28-08-2025 door gemeente Hoogeveen;
– Consultatie landelijke koepel Adviesraden Sociaal Domein, 02-09-2025.
Werkwijze
Enkele schrijvers hebben het advies voorbereid door schriftelijke reacties van haar leden te vragen, een tweetal bijeenkomsten te organiseren en het te agenderen voor besluitvorming in de voltallige reguliere vergadering.
Leeswijzer/verantwoording
Vanwege het feit dat er 3 (lijvige) documenten door het College zijn aangeleverd – in 2 gevallen voorzien van een zeer algemeen geformuleerde adviesvraag (Conform artikel 6 lid 4 van de Verordening adviesraad sociaal domein Hoogeveen vragen wij u hierbij om advies uit brengen op…) – beperkt de Adviesraad zich in haar reacties per beleidsnota niet tot één of meerdere adviezen. Er worden tevens algemene reacties gegeven en ook enkele verduidelijkende vragen gesteld. De Adviesraad verwacht n.a.v. hiervan het gesprek, over de verschillende beleidsvoornemens en de ontwikkeling daarvan, blijvend met uw College te kunnen voortzetten.
Algemene aanbevelingen
De Adviesraad Sociaal Domein Hoogeveen heeft de drie beleidsnota’s zorgvuldig bestudeerd. Wij zien een duidelijke samenhang tussen de nota’s. De Uitvoeringsagenda Sociaal Domein 2026-2027 is een paraplu voor integrale lokale sturing van de verschillende domeinen en onderwerpen binnen het sociale domein. De Hervormingsagenda Jeugd Hoogeveen, gekaderd door de Landelijke Hervormingsagenda 2023-2028 en de Regiovisie Gespecialiseerde Jeugdhulp Drenthe 2026-2030, valt onder deze paraplu. Gezien deze samenhang heeft de Adviesraad er voor gekozen om haar advies in een document met algemene aanbevelingen en reacties per beleidsnota onder te brengen. In de algemene aanbevelingen van dit hoofdstuk staat de manier waarop de Uitvoeringsagenda Sociaal Domein 2026-2027 gerealiseerd is centraal. In de daarop volgende hoofdstukken worden de reacties per beleidsnota beschreven.
De Adviesraad heeft waardering voor de door het college gekozen ontwikkelrichtingen. Er is namelijk sprake van een ambitieus lange termijn beleid, het streven naar kwaliteitsverbetering, het beogen van samenhang in en actualisering van het beleid. Dit betreft een complexe opgave, omdat de lokale sociale problematiek complexer wordt en/of toeneemt, het welzijns- en zorglandschap sterk verandert, nieuwe werkwijzen nodig zijn en de inkomsten en uitgaven van de gemeente in balans moeten blijven.
Het fundament voor de gekozen ontwikkelrichtingen, is de SWOT-analyse.
Het college stelt in deze twee adviesaanvragen aan de Adviesraad, te weten:
1. Herkent u zich in onze SWOT-analyse en gekozen ontwikkelrichtingen?
2. Wat geeft u ons mee als het gaat om de verdere ontwikkeling van het sociaal domein?
De Adviesraad beantwoordt onder Ad. 1 uw vraag inzake de SWOT-analyse en de gekozen ontwikkelrichtingen. De vraag met betrekking tot de verdere ontwikkeling van het sociale domein komt aan de orde onder Ad. 2 (Reacties per beleidsnota).
Ad 1. SWOT-analyse en ontwikkelrichtingen
De Adviesraad heeft naar de SWOT-analyse en gekozen ontwikkelrichtingen gekeken. De analyse is gericht op de organisatie en de omgeving van het sociale domein. Er worden voor de organisatie sterktes (Wat gaat goed) en zwaktes (Wat kan beter) vastgesteld. Voor de omgeving worden de kansen en bedreigingen beschreven. Op grond van deze analyse formuleert het college de ontwikkelrichtingen voor de verwoorde sterktes, zwaktes, kansen en bedreigen.
Tegenwoordig wordt de SWOT-analyse aangevuld met een confrontatiematrix. Dit is een hulpmiddel dat de sterktes en zwaktes combineert met de kansen en bedreigingen. Het doel is om inzicht te krijgen in de belangrijkste aandachtspunten en vervolgens de strategie op te stellen (we noemen strategie in dit advies ontwikkelrichting, omdat deze term in de nota gebruikt wordt). De resultaten van de combinaties zijn vier ontwikkelrichtingen voor het sociale domein of onderdelen daarvan.
– De combinatie van sterktes en kansen betekent inzet op groeien.
– De combinatie van zwaktes en kansen vraagt om inspanning op verbeteren.
– De combinatie van sterktes en bedreigingen houdt aandacht voor verdedigen in.
– De combinatie van zwaktes en bedreigingen duidt op een inspanning om totaal te veranderen of terug te trekken.
Deze confrontatiematrix wordt in de nota niet gebruikt. Dit betekent, dat onduidelijk is op welke manier de in de nota genoemde ontwikkelrichtingen gerealiseerd worden (Groei, verbetering, verdediging of terug trekken) Hiervan is het risico dat de realisatie van de in de nota genoemde (integrale) doelen onnodig onder druk kan komen te staan. De Adviesraad vindt het zodoende belangrijk om bij een volgende update van het beleid deze matrix te gebruiken om de ontwikkelrichtingen scherper te kunnen formuleren.
Wij adviseren:
Gebruik bij een herijking van de Uitvoeringsagenda Sociaal Domein 2026-2027 de confrontatiematrix om de gekozen ontwikkelrichtingen scherper te kunnen onderbouwen en/of bijstellen.
Ad 2. Reacties per beleidsnota
- Uitvoeringsagenda Sociaal Domein 2026-2027
De Adviesraad signaleert dat Hoogeveen voor diverse uitdagingen staat op het gebied van signalering en benadering van inwoners, het borgen van toegankelijkheid en het behouden van de menselijke maat bij digitalisering. De SWOT-analyse toont punten van verbetering, waarbij de impact van rijksbeleid groot is en lobby belangrijk blijft. Als positief worden het ‘Plan per School’ en het ‘Huis van de Buurt’ beoordeeld.
De koppeling tussen armoedebeleid en het sociaal domein wordt door de Adviesraad omarmd. Wij verwijzen graag naar de op handen zijnde Wet Proactieve Dienstverlening die gericht is op het beter ondersteunen van mensen bij toegang tot hulp, waaronder financiële regelingen. Dat roept bij de Adviesraad de vraag op: werkt de gemeente Hoogeveen al volgens dit principe en/of is de gemeente voornemens hierin alvast stappen te zetten?
De Adviesraad constateert ‘tussen de regels door’ dat opbouwwerk c.q. wijk- en dorpsgericht werken opnieuw een vlucht gaat nemen. De Adviesraad ondersteunt dit zeer maar vraagt zich tevens af waarom dit niet nadrukkelijker wordt weergegeven en/of onze constatering een juiste is?
De Adviesraad onderschrijft het Hoogeveens verhaal en ziet het als een goed verhaal. Vraag hierbij: wie kent het Hoogeveens verhaal (buiten de ambtelijke en politieke organisatie om)? Is het ook het verhaal van de Hoogeveners?
Ten slotte nog een verhelderende vraag: in het document wordt een verbinding gelegd met de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Wat moeten we ons hierbij voorstellen?
- Regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp Drenthe 2026-2030
De Adviesraad onderstreept het belang van een lerende organisatie waarin samenwerking tussen onderwijs, welzijnswerk en zorg centraal staat.
De Adviesraad is benieuwd naar het antwoord op de vraag wie bepaalt dat interventies effectief of juist niet effectief zijn (blz. 3, Outcome). Gaat het dan om voortschrijdend inzicht, om de ‘onderbuik’ of om b.v. een wetenschappelijke onderbouwing?
De Adviesraad vraagt aandacht voor overbelasting van zorgmedewerkers en wil benadrukken dat veranderingen in werkwijze niet altijd dé oplossing daarvoor bieden.
Ten slotte is de Adviesraad van mening dat samenwerking boven marktwerking moet worden gesteld om echt vooruitgang te boeken. In dit kader halen wij graag één alinea uit het rapport (hoofdstuk 4, Acties) aan: De gevraagde samenwerking verhoudt zich echter moeizaam tot de marktwerking die de afgelopen jaren het uitgangspunt is geweest: jeugdhulpaanbieders zijn elkaars concurrenten geworden, en organisatorische belangen, contractvoorwaarden en kaders rondom de bekostigingssystematiek spelen een belemmerende rol in de afwegingen rondom de inzet van passende hulp.
De Adviesraad is zeer verheugd dat de opstellers van de Regiovisie gespecialiseerde jeugdhulp Drenthe 20260-2030 tot bovenstaande constatering zijn gekomen en sluit zich daar graag bij aan. Het daarbij passende advies is opgenomen bij het document Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd (onder C.).
- Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd
De Adviesraad waardeert de Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd en beoordeelt het – net als de Koning in de Troonrede op 16 september jl. – als een belangrijk koersdocument. De Adviesraad is evenwel geschrokken van het percentage (51,3%) onderadvisering bij basisschoolverlaters in Hoogeveen. Onderadvisering belemmert de ontwikkeling en kansen van kinderen in belangrijke mate. De Adviesraad adviseert ten zeerste om als Gemeente Hoogeveen dit probleem de komende jaren tot speerpunt van de Hoogeveense Hervormingsagenda te verklaren en hierover met de lokale onderwijsorganisaties tot verbeterafspraken te komen. (advies 1)
De Adviesraad constateert dat de Hervormingsagenda Jeugd voor de lokale Stichting Welzijnswerk grote impact heeft qua inzet en betrokkenheid. De Adviesraad vraagt zich af of de SWW hiertoe voldoende is uitgerust? De Adviesraad gaat zich hier ook verder in verdiepen.
De Adviesraad neemt kennis van de ambitie om vanaf 2030 geen kinderen meer uit huis te plaatsen. Echter, ziet zij dit liever omgezet in een inspanningsverplichting die de verantwoordelijke instanties – onder regie van de lokale overheid – met elkaar afspreken! (advies 2)
De Adviesraad heeft zich georiënteerd op een sinds enkele jaren in de Gemeente Veendam georganiseerde werkwijze, samengebracht onder de noemer Jeugdexpertisepunt, kortweg Jep. Het aantal ingehuurde hulpverleners is hiermee teruggebracht van 80 (!) naar 6 organisaties die samenwerken in het Jep. De Adviesraad beveelt deze werkwijze van harte aan en adviseert het College zich nader te oriënteren op de in de Gemeente Veendam opgedane ervaringen en de vernieuwende aanpak wellicht over te nemen! (advies 3)